Πεζοπορία και ψυχική υγεία: τι δείχνει η έρευνα για το άγχος
Η ομάδα της Πεζοπαρέας · Ενημερώθηκε · 6 λεπτά ανάγνωση
Η έρευνα δείχνει ότι το περπάτημα στη φύση μειώνει τις επαναλαμβανόμενες αρνητικές σκέψεις, ότι οι ομαδικοί περίπατοι στη φύση συνδέονται με λιγότερο στρες και καλύτερη διάθεση, και ότι το περπάτημα βοηθά στα συμπτώματα της κατάθλιψης. Η πεζοπορία δεν αντικαθιστά τη θεραπεία, αλλά μπορεί να τη συμπληρώσει.
Βοηθά η πεζοπορία στο άγχος;
Υπάρχουν στοιχεία ότι ναι, και για το πώς. Σε πείραμα του Stanford, 38 ενήλικες περπάτησαν 90 λεπτά σε φυσικό τοπίο ή σε δρόμο με κίνηση. Μετά τη βόλτα στη φύση ανέφεραν λιγότερο μηρυκασμό, δηλαδή λιγότερο «τριβέλισμα» με τις ίδιες σκέψεις, και είχαν μικρότερη δραστηριότητα στον υπογόνατο προμετωπιαίο φλοιό, μια περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με αυτό. Η βόλτα στην πόλη δεν άλλαξε τίποτα (Bratman κ.ά., PNAS, 2015).
Η μελέτη είναι μικρή. Δείχνει όμως κάτι που νιώθουν πολλοί: στο βουνό το μυαλό ασχολείται με το πού πατάς, τι βλέπεις και πόσο μένει ως την επόμενη στάση, και σταματά να γυρίζει στα ίδια.
Τι λέει η έρευνα για την κατάθλιψη;
Η μεγαλύτερη ανασκόπηση ως σήμερα συγκέντρωσε 218 τυχαιοποιημένες μελέτες με πάνω από 14.000 άτομα με κατάθλιψη. Το περπάτημα ή το τρέξιμο, η γιόγκα και η ενδυνάμωση ήταν οι πιο αποτελεσματικές μορφές άσκησης, και το όφελος ήταν μεγαλύτερο όσο πιο έντονη ήταν η άσκηση (Noetel κ.ά., BMJ, 2024). Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η ποιότητα πολλών μελετών ήταν χαμηλή, οπότε τα αποτελέσματα θέλουν επιφύλαξη.
Ο ΠΟΥ από την πλευρά του αναφέρει ότι όσοι νιώθουν μοναξιά έχουν διπλάσιες πιθανότητες να πάθουν κατάθλιψη (ΠΟΥ, Επιτροπή για την Κοινωνική Σύνδεση, 2025). Γι' αυτό η πεζοπορία με ομάδα έχει ενδιαφέρον, γιατί βάζει στην ίδια μέρα άσκηση, φύση και ανθρώπους.
Κάνει διαφορά αν πας με ομάδα;
Μια μεγάλη μελέτη στην Αγγλία εξέτασε σχεδόν 2.000 συμμετέχοντες στο πρόγραμμα Walking for Health. Όσοι έκαναν ομαδικούς περιπάτους στη φύση είχαν λιγότερη κατάθλιψη και στρες και καλύτερη ψυχική ευεξία από όσους δεν συμμετείχαν (Marselle κ.ά., Ecopsychology, 2014). Δείχνει συσχέτιση και όχι αιτία, αλλά συμφωνεί με τα υπόλοιπα στοιχεία.
| Τι εξετάστηκε | Τι βρέθηκε | Πηγή |
|---|---|---|
| 90' περπάτημα στη φύση ή στην πόλη | Λιγότερος μηρυκασμός μόνο στη φύση | Bratman κ.ά., PNAS, 2015 |
| Ομαδικοί περίπατοι στη φύση | Λιγότερη κατάθλιψη και στρες | Marselle κ.ά., Ecopsychology, 2014 |
| Άσκηση σε άτομα με κατάθλιψη | Περπάτημα/τρέξιμο από τα πιο αποτελεσματικά | Noetel κ.ά., BMJ, 2024 |
| Χρόνος στη φύση την εβδομάδα | Από 120' και πάνω, καλύτερη ευεξία | White κ.ά., Scientific Reports, 2019 |
Πόσο συχνά πρέπει να πηγαίνω;
Σε έρευνα με πάνω από 19.000 άτομα, η καλύτερη υγεία και ευεξία εμφανιζόταν από τα 120 λεπτά την εβδομάδα στη φύση και πάνω, είτε σε μία επίσκεψη είτε σε πολλές (White κ.ά., Scientific Reports, 2019). Ένας ρεαλιστικός ρυθμός είναι μια μονοήμερη κάθε μία ή δύο εβδομάδες, και ανάμεσα βόλτες σε πάρκο ή λόφο της πόλης. Στην Αθήνα, ο Λυκαβηττός, ο Φιλοπάππου και οι χαμηλές πλαγιές του Υμηττού κάνουν για ενδιάμεσες βόλτες.
Η συνέπεια μετράει περισσότερο από την απόσταση. Αποθήκευσε μια αναζήτηση, για παράδειγμα εύκολες εξορμήσεις στην Αττική, και θα σε ειδοποιούμε όταν βγαίνουν νέες. Έτσι δεν χρειάζεται να το σκέφτεσαι κάθε εβδομάδα.
Δες εξορμήσεις αυτό το Σ/ΚΜονοήμερες κοντά στην πόλη σου, με πούλμαν και αρχηγό.Πώς να το κάνω πιο εύκολο όταν δεν έχω διάθεση;
- Κλείσε θέση από πριν. Αν έχεις δώσει προκαταβολή, είναι πιο δύσκολο να το αναβάλεις.
- Διάλεξε εύκολη διαδρομή. Η πρώτη φορά δεν είναι για επιδόσεις.
- Ετοίμασε το σακίδιο από το βράδυ, για να μη χρειαστεί να αποφασίσεις το πρωί.
- Πες σε έναν φίλο ότι πας, ή πάρ' τον μαζί σου.
- Άφησε το κινητό στο σακίδιο για το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής.
Πότε χρειάζομαι κάτι παραπάνω από το βουνό;
Αν η διάθεσή σου είναι πεσμένη εδώ και εβδομάδες, αν δεν κοιμάσαι ή δεν μπορείς να ανταποκριθείς στα καθημερινά, μίλα με γιατρό ή ψυχολόγο. Η άσκηση βοηθά, αλλά από μόνη της δεν είναι θεραπεία. Αν έχεις σκέψεις αυτοκτονίας, κάλεσε τη 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 της ΚΛΙΜΑΚΑ, ή το 112 αν κινδυνεύεις άμεσα.
Ξεκίνα με εύκολες εξορμήσειςΣυχνές ερωτήσεις
Η πεζοπορία βοηθά στην κατάθλιψη;
Μια ανασκόπηση 218 μελετών βρήκε ότι το περπάτημα ή το τρέξιμο είναι από τις πιο αποτελεσματικές μορφές άσκησης για τα συμπτώματα της κατάθλιψης (Noetel κ.ά., BMJ, 2024). Λειτουργεί καλύτερα μαζί με θεραπεία και όχι στη θέση της.
Πόσος χρόνος στη φύση χρειάζεται για να δω διαφορά;
Τα στοιχεία δείχνουν ένα όριο γύρω στα 120 λεπτά την εβδομάδα (White κ.ά., 2019). Μία εύκολη εξόρμηση το καλύπτει.
Έχω κρίσεις πανικού. Μπορώ να πάω σε οργανωμένη πεζοπορία;
Πολλοί άνθρωποι με άγχος πηγαίνουν. Διάλεξε εύκολη διαδρομή, ενημέρωσε διακριτικά τον αρχηγό και μείνε κοντά του τις πρώτες ώρες. Αν παρακολουθείσαι από ειδικό, ρώτα και εκείνον.